از اين هم كه بگذريم ظاهر آيه اين است كه اين داستان براى ذهن مخاطبين معلوم بوده ، و مخاطبين ، واقعه را به ياد داشته‌اند ، براى اينكه مىفرمايد : * ( « قَدْ كانَ لَكُمْ » ) * ، كه تقريبا معنايش « مگر يادتان نيست كه چنين و چنان شد » است . از طرف ديگر ، قرآن كريم به جز در داستان جنگ بدر در هيچ واقعه اى مساله تصرف خدا در چشم جنگجويان را ذكر نكرده ، و آنچه را در باره قصه بدر آورده ، آيه زير است كه مىفرمايد : « وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا ، وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللَّه أَمْراً كانَ مَفْعُولًا ، وَإِلَى اللَّه تُرْجَعُ الأُمُورُ » . « 1 » گو اينكه اين تصرف به تقليل بود ، نه تكثير و زياد نشاندادن و ليكن بعيد نيست كه قضيه بدين قرار بوده باشد ، كه در جنگ بدر مؤمنين را در ديدگان مشركين اندك نشان داد ، تا با جرأت به مؤمنين حمله ور شوند ، و از ترس ، پشت به جنگ نكنند ، و بعد از آنكه جنگ در گرفت ، مؤمنين در نظر مشركين بسيار زياد جلوه گر شوند تا از ترس پا به فرار گذاشته و شكست بخورند . و به هر حال آنچه مسلم است در آيه مورد بحث بر روى تكثير و زياد جلوه دادن ، تكيه شده ، حال اگر فرض كنيم كه خطاب در آيه متوجه مشركين است ، جز با داستان بدر منطبق نمىشود ، علاوه بر اين ، قرائت آيه شريفه به صورت « ترونهم » با ( تاء خطاب ) مؤيد ديگرى براى بيان ما است . در نتيجه معناى آيه اين مىشود كه « هان اى مشركين ! اگر مردمى صاحب بصيرت باشيد ، براى بيدار شدن و عبرت گرفتنتان كافى است ، كه بفهميد همواره غلبه با حق است ، و خدا با يارى خود هر كه را بخواهد تاييد نموده و پيروز مىگرداند » . پس پيروزى با خداست ، نه با مال و اولاد ، و مؤمنين اگر در جنگ بدر پيروز شدند ، با مال و اولاد نبود ، براى اينكه مردمى اندك و فقير و ذليل بودند ، و نفراتشان به يك سوم كفار نمىرسيد ، و نيروى اندكشان قابل قياس با نيروى چند برابر كفار نبود ، چرا كه كفار قريب به هزار نفر جنگجو بودند ، همه داراى سلاح و مركب از اسب و شتر اموال و امكاناتى بىاندازه داشتند ، ولى مسلمانان سيصد و سيزده نفر بودند ، و همه آنان بيش از شش زره و هشت شمشير و

--> ( 1 ) و نيز به ياد آوريد آن زمان را كه هنگام برخورد با دشمن ايشان را در چشم شما اندك نشان داد ، و شما را هم در چشم دشمن اندك نشان داد ، تا امرى را كه مىخواست ، انجام دهد ، و بازگشت همه امور به خدا است . ( سوره انفال آيه 44 ) .